Nhiều người cho rằng nhà nước nên chi nhiều tiền hơn cho đào tạo nghề thay vì cho giáo dục đại học. Nhiều năm qua, các trường nghề vẫn thiếu kinh phí và xứng đáng được cấp thêm tiền, nhưng số tiền này không nên lấy từ các trường đại học.

Lý do thuyết phục nhất để tăng chi cho đào tạo nghề là thị trường đang thiếu thợ và không tự giải quyết được. Ở nhiều nước, người dân phải chờ rất lâu mới tìm được thợ điện, còn các viện dưỡng lão thiếu người chăm sóc. Trong khi đó, sinh viên tốt nghiệp đại học lại tranh nhau số việc làm văn phòng ngày càng ít đi. Đào tạo các nghề này cũng tốn kém hơn, vì trường nghề cần máy móc còn dùng được và giáo viên giỏi nghề. Hãy thử nghĩ đến một người trẻ muốn học nghề hàn, nhưng trường nghề gần nhà đã đóng cửa xưởng thực hành. Người trẻ đó hiếm khi chuyển sang học nghề khác, và công việc còn lại chỉ là lao động phổ thông. Vì vậy, tình trạng thiếu thợ vẫn kéo dài thêm một năm nữa, dù đây chính là lý do cần cấp tiền cho đào tạo nghề.

Điểm sai của đề xuất này nằm ở chỗ lấy tiền từ đâu. Các doanh nghiệp ủng hộ đề xuất cho rằng đại học đang tuyển nhiều sinh viên hơn hẳn số việc làm mà nền kinh tế tạo ra cho họ. Lập luận đó chỉ đúng nếu người ta đánh giá tấm bằng đại học qua công việc đầu tiên của người tốt nghiệp. Đại học còn đào tạo những người có chuyên môn làm việc cùng thợ lành nghề, và cả giáo viên cho các trường nghề. Một khoa bệnh viện phải dựa vào y tá và kỹ thuật viên học từ trường nghề, nhưng sẽ phải đóng cửa nếu thiếu bác sĩ học đại học. Chuyển tiền từ đại học sang trường nghề chỉ dời tình trạng thiếu người sang những nghề khó thay thế nhất.

Đào tạo nghề rất xứng đáng được cấp thêm tiền ngân sách, vì tình trạng thiếu thợ là có thật. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là phải cắt ngân sách đại học, nơi đào tạo những người làm việc cùng thợ lành nghề mỗi ngày. Vì vậy, khoản tiền tăng thêm nên lấy từ những phần khác của ngân sách.

Chi cho đào tạo nghề hay đại học

Đề bài