Học sinh lớn không thể học mọi thứ, nên nhà trường buộc phải quyết định sẽ dùng số giờ học có hạn của mình như thế nào. Có hai luồng ý kiến khác nhau về việc nên chia số giờ đó cho nhiều môn hay dồn vào một vài môn. Tôi cho rằng một chương trình học rộng sẽ có lợi hơn cho học sinh, vì các em vẫn có thể học chuyên sâu sau này ở đại học.

Cũng có những lý lẽ hợp lý cho việc để học sinh lớn tập trung vào ít môn hơn. Lý lẽ chính là hiểu thật sâu thì cần thời gian tập trung lâu dài, điều mà một thời khóa biểu mười hai môn không thể mang lại. Một lớp dành cả tháng để tìm hiểu nguyên nhân của một cuộc chiến sẽ học được nhiều hơn hẳn so với lớp chỉ dạy mười cuộc chiến trong mười tiết. Điểm yếu của lập luận này là nó bỏ qua thời điểm mà học sinh phải đưa ra lựa chọn. Học sinh mười lăm tuổi phải chọn môn trước khi biết được mình mạnh ở đâu, và một môn đã bỏ ở tuổi đó thì rất ít khi được học lại. Vì vậy, những học sinh bỏ toán để tập trung vào ngoại ngữ không hề đào sâu chuyên môn; các em chỉ thu hẹp những lựa chọn còn lại của mình.

Lý lẽ ủng hộ việc giữ chương trình học rộng thuyết phục hơn. Lý do quan trọng nhất là những người làm chuyên môn thường xuyên phải dựa vào các môn mà họ chưa bao giờ nghĩ là mình sẽ cần. Chẳng hạn, các nhà nghiên cứu y học phải dựa vào phần thống kê họ từng học trong những tiết toán mà có lẽ hồi đó họ không hề thích, bởi một thử nghiệm lâm sàng dựa trên số liệu thống kê yếu thì chẳng chứng minh được điều gì. Những môn tưởng như chỉ làm mất thời gian ở tuổi mười lăm hóa ra lại rất cần thiết hai mươi năm sau đó. Những người phản đối chương trình học rộng có lý khi nói rằng nó khiến việc học trở nên dàn trải. Tuy nhiên, mục đích của một môn học ở trường không phải là tạo ra chuyên gia, mà chỉ là cho học sinh đủ nền tảng để quay lại với môn đó khi cần.

Việc học chuyên sâu sớm thật sự mang lại chiều sâu, nhưng nó buộc những đứa trẻ mười lăm tuổi phải quyết định một điều mà các em chưa đủ khả năng cân nhắc, và nó lấy đi những môn học mà chuyên môn sau này của các em sẽ phải dựa vào. Vì vậy, một chương trình học rộng là lựa chọn tốt hơn cho học sinh lớn, còn việc học chuyên sâu có thể đợi đến đại học.

Học nhiều môn hay học chuyên sâu

Đề bài