Khi chịu áp lực phải giảm tội phạm, các chính phủ thường tìm đến cùng một cách: kéo dài án tù. Nhiều người tranh luận liệu kéo dài án tù có thực sự là cách tốt nhất hay không, hay còn những lựa chọn khác tốt hơn. Theo tôi, án tù dài hơn mang lại rất ít hiệu quả, còn cải tạo và phòng ngừa mới giúp giảm tội phạm chắc chắn hơn nhiều.

Những người ủng hộ hình phạt nặng cho rằng án tù dài bảo vệ người dân theo hai cách. Theo quan điểm này, mức án mười năm thay vì năm năm sẽ khiến những người định phạm tội sợ mà tuân thủ pháp luật, còn người đã bị kết án thì không hại được ai khi còn ngồi tù. Lập luận đó chỉ đúng nếu những người định phạm tội thật sự cân nhắc mấy năm tù tăng thêm, mà phần lớn thì không. Phần lớn tội phạm xảy ra trong lúc bột phát, hoặc vì người phạm tội tin chắc mình sẽ không bị bắt. Vì vậy, họ chùn tay khi thấy nguy cơ bị bắt cao, chứ không phải khi mức án dài hơn. Án tù dài hơn cũng không bảo vệ được lâu dài, vì gần như tù nhân nào rồi cũng được thả, nên giam lâu hơn chỉ đẩy rủi ro về sau và thường làm rủi ro lớn hơn. Một người vào tù vì trộm cắp thường bước ra với hồ sơ khó xin việc và nhiều mối quan hệ với giới tội phạm hơn trước.

Vẫn có những cách tốt hơn, và chúng có chung một điểm: tác động vào chính nguyên nhân khiến người ta phạm tội. Cách thứ nhất là cải tạo ngay trong thời gian chịu án, để tù nhân học nghề và học chữ rồi ra tù với một công việc hợp pháp trong tầm tay. Người từng phạm tội mà đi làm đủ trả tiền nhà thì sẽ có thứ để mất nếu quay lại ăn trộm. Na Uy, nơi các nhà tù được tổ chức xoay quanh việc dạy nghề và chuẩn bị cho ngày ra tù, có tỉ lệ tái phạm thuộc nhóm thấp nhất thế giới. Cách thứ hai là phòng ngừa, vì phần lớn những người phạm tội nhiều lần đều bắt đầu từ khi còn là thiếu niên bỏ học. Vì vậy, tiền đầu tư để giữ các em ở lại trường hoặc học nghề sẽ giảm tội phạm từ nhiều năm trước khi các em phải ra tòa. Án tù dài chỉ phản ứng sau khi tội ác đã xảy ra, còn những biện pháp này ngăn phần lớn thiệt hại ngay từ đầu.

Tóm lại, dù án tù dài cách ly người phạm tội khỏi xã hội trong một thời gian, chúng ngăn được rất ít tội phạm và không chuẩn bị gì cho ngày họ trở về. Cải tạo và phòng ngừa sớm giải quyết đúng nguyên nhân của tội phạm, và chính những biện pháp này, chứ không phải hình phạt nặng hơn, mới là hướng đi tốt hơn để giảm tội phạm.

Án tù dài có giảm được tội phạm?

Đề bài